காட்சி - மகாபாரதம் 18 வது நாள் மாலை - குருக்ஷேத்ரா போர்க்களத்திற்கு அருகிலுள்ள த்வைபாயன ஏரி (மகாபாரதத்தின் வெவ்வேறு பதிப்புகளில் கூறப்பட்டுள்ளபடி, அடிப்படை கதை மற்றும் அதன் கரு அப்படியே உள்ளது; அமைப்புகள் மற்றும் உரையாடல்களின் விளக்கம் இடுகையின் ஆசிரியரால் மீண்டும் உருவாக்கப்படுகிறது அல்லது திரித்து சொல்லப்படுகிறது).
"நான், மக்களால் மிகவும் நேசிக்கப்பட்டவன், மக்களின் பிரியமான அரசனாக என் வாழ்க்கையை வாழ்ந்தவன். மகிழ்ச்சியும் செழிப்பும் நிறைந்த ஒரு வளமான ராஜ்யத்தை ஆட்சி செய்து என் மக்களுக்கு சேவை செய்தவன். எனது குடும்பத்தினரையும், சகோதரர்களையும், நண்பர்களையும் எனது அருகாமையிலேயே வைத்திருந்த அரசன் நான். செல்வத்தையும், சக்தியையும், உறவையும் நான் அனுபவித்திருக்கிறேன். இன்று, நான் அவர்களுடன் சொர்க்கத்தில் ஒன்று சேருவேன். ஆம் விரைவில் அவர்களோடு ஒன்று சேருவேன்..."
துரியோதனன் வேதனையோடு கூக்குரலிட்டான். சற்றே கழித்து, மீண்டும் தொடங்குகிறான் - "நான் உங்களைக் கண்டு பரிதாபப்படுகிறேன் யுதிஷ்டிரரே (தருமராஜன் - பாண்டவர்களில் மூத்தவர்). உங்களுடனும் உங்கள் சகோதரர்களுடனும் யாரும் இல்லாத நிலையில் நீங்கள் இப்போது இந்த இராஜ்யத்தை ஆளலாம். உங்கள் நான்கு சகோதரர் மற்றும் மனைவிகளுடன், துயரப்படும் விதவைகளையும், தனது வாரிசுகளை பிரிந்து வாடும் தாய்மார்களையும் நீங்கள் ஆட்சி செய்யலாம். உங்களுக்காக எதுவும் மிச்சமில்லை என்பதால் குடும்பத்தினரோடும், நண்பர்களோடும், உற்றார்-உறவினரோடும், ஒரு இராஜ்யத்தை ஆட்சி செய்வதின் மகிழ்ச்சியை, ஆனந்தத்தை நீங்கள் ஒருபோதும் உணர முடியாது, புரிந்து கொள்ளவும் முடியாது. தரம்ராஜரே போம், சடலங்கள் மற்றும் கழுகுகளின் நிலத்தை ஆண்டு, அவை மீது விருந்து வைத்து உண்டு களிப்பீர்..!"
துர்யோதனின் மரணம்: கௌரவர்களின் மன்னர், துர்யோதனன் மிக மோசமாக காயமடைந்து, தனது தொடைகள் பிளந்தவாறு, மற்றும் இடுப்பின் கீழ் பாகங்கள் சிதைந்த நிலையில், இரத்த வெள்ளத்தில், தனது மரணத்திற்கு சமீபமாக, பலத்த காயங்களுடன் உட்கார முடியாமல் உட்கார்ந்து கொண்டிருந்தார். பாண்டவர்களும் கிருஷ்ணரும் அவரது பக்கத்தில் நிற்கிறார்கள். பின்னர் துரியோதனன் கிருஷ்ணரை நோக்கி தலையை தூக்க முடியாமல் தூக்கி ஏதோ முணுமுணுக்கிறார் - "இவை எல்லாம் உன்னால் தான் கேசவா, இங்கே, இன்று, நான் தோற்கடிக்கப்பட்டேன். நீங்கள் எப்போதுமே என்னிடம் 'தர்மம்' போதித்தீர், பிரசங்கித்திருக்கிறீர்கள், ஆனால் அப்படிப்பட்ட நீங்களே இந்த பாண்டவர்களை 'அதர்ம' பாதையில் பல முறை வழிநடத்தியுள்ளீர்கள் - அது பாட்டன் பீஷ்மரின் கொலை ஆகட்டும், ஆச்சார்யன் துரோணரின் வஞ்சகக் கொலை ஆகட்டும் அல்லது எனது அன்பு நண்பர் கர்ணனின் பாவக் கொலை ஆகட்டும் - எல்லாமே அதர்மமான முறையில், இதோ, உங்கள் அன்பினால் (அர்ஜுனா), அபயக்கரங்களினால், உங்கள் கிருபையால், இப்போது பூமியில் உயிருடன் இருக்கும் மிகப் பெரிய போர்வீரன் என்று இனி எல்லோராலும் நம்பப்படும் அல்லது சொல்லப்படும் அர்ஜுனனால் செய்யப்பட்டவையே.
இதோ, இந்த பீமன், கதை-யுத்த விதிகளுக்கு புறம்பாக, உங்கள் வழிகாட்டுதலின் படி, என் இடுப்புக்குக் கீழே என்னைத் தாக்கியது எப்படிப்பட்ட தர்மம்? என்னை உங்களுக்கு எப்பொழுதும் பிடித்ததேயில்லை, ஆகையால், என்பால் செய்த அதர்மத்தை புரிந்துகொள்ள முடிகிறது. அதை நான் பொருட்படுத்தவும் இல்லை. ஆனால், பிதாமஹர் பீஷ்மர், குரு துரோணர் ஆகியோருக்கு எதிராக இந்த அதர்மங்களை (தவறான செயல்களை) நீங்கள் எவ்வாறு ஊக்குவிக்க முடியும் என்பதை என்னால் ஒருபோதும் புரிந்து கொள்ள இயலவில்லை, அவர்கள், இந்த பூமியில், உங்களை மிகவும் மதித்ததோடு மட்டுமல்லாமல், நீங்கள் நாராயணர் - நித்திய கடவுள் என்றும் நம்பினர். கடவுளை நம்பினோரை நீங்களே இப்படி கைவிட்டால், பூமியில், கடவுள் பக்தி எப்படி தழைக்கும்? ஆகவே நீங்கள் கடவுளாக இருக்க முடியாது. மேலும், இந்த உலகம் உங்களை ஒரு கடவுளாக எவ்வாறு அறிந்து கொள்ளும், ஏனென்றால், இந்த யுத்தத்தில் மரிக்காது பிழைத்த, இந்த பாவப்பட்ட, அதர்மத்தின் வழிநடந்த பாண்டவர்களால் தான் வரலாறு எழுதப்படும்; என்ன ஒரு அவமானம்! எப்படிப்பட்ட அசிங்கம்!"
துரியோதனன் இரத்த வாந்தி, எடுக்கிறார். நிறைய ரத்தம் வழிகிறது. அவர் வலியிலும் எதிர்ப்பிலும் கூக்குரலிடுகிறார். அவரது ஆத்மா அவரது உடலில் இருந்து வெளியேறத் தயாராக உள்ளது என்பது தெளிவாகத் தெரிந்தது.
பகவான் கிருஷ்ணர் புன்னகைத்து கூறுகிறார் - ‘ஹே காந்தாரி மகனே, நீங்கள் ஒரு பெரிய போர்வீரனைப் போல போராடி, க்ஷத்திரியர்களுக்கு (போர்வீரர்களுக்கு) வகுத்த பாதையை பின்பற்றினீர்கள்; இப்போது அதர்மத்தைப் பற்றி சிணுங்கி உங்களது மரியாதையை கெடுத்துக்கொள்ள வேண்டாம். உங்கள் சொந்த குலத்தின் மருமகள் (திரௌபதி) அனைவருக்கும் முன்னால் அவமதிக்கப்படுவதற்கும் அவமானப்படுவதற்கும் முயற்சிக்கப்படும்போது, உங்கள் தர்மத்தின் தர்க்கம் எங்கே போனது? பாவச் செயலைச் செய்ய துச்ச்சாதனனுக்கு யார் கட்டளையிட்டார்? ’கண்ணீரில் நிறைந்த கண்களால் துரியோதனன் கிருஷ்ணரை நோக்கி ஓர் இழி பார்வை ஒன்றை பார்த்து, பின், ஒரு வார்த்தை கூட பேசாமல் யுதிஷ்டிரனை எதிர்கொள்ள தலையை திருப்புகிறார்.
யுதிஷ்டிரர், அதிர்ச்சியில், தனது பார்வையை தாழ்த்தி பூமியை நோக்குகிறார். துரியோதனனின் அந்த பார்வையை சந்திக்க அவருக்கு தைரியம் இல்லை. துரியோதனனை தோற்கடிக்க பீமன் அதர்மத்தைப் பயன்படுத்துவதை அவர் ஒருபோதும் அங்கீகரிக்கவில்லை. ஆனால் ஒரு அதர்மம் நடக்கும் போது, அதை எதிர்க்காமல், அதற்கு துணை போவதும் அதர்மமான செயலே என்று அவரது உள்மனம் அறிந்திருந்தது. அவர் மனம் உடைந்து போயிருந்தாலும், துரியோதனன் இறப்பதைப் எதிர்நோக்கும் பாண்டவர்களின் தலைவராக அங்கு நிற்கிறார். அதுவே ஒரு இழி செயல் தான். அவமானப் படக்கூடிய செயல். "...தனது சொந்த குடும்பத்தினர் மற்றும் நண்பர்களின் சடலங்கள் நிறைந்த நிலத்தை ஆளும் .." என்ற துரியோதனனின் தொடக்க உரையால் அவர் மிகவும் அதிர்ந்துபோயிருந்தார். பகவான் கிருஷ்ணர் துரியோதனின் பார்வை மற்றும் யுதிஷ்டிரரின் அவமானத்தை புரிந்து கொண்டார்.
கிருஷ்ணர் தொடர்கிறார் - "மிகவும் புகழ் வாய்ந்த இந்த குரு குலத்தைச் சேர்ந்த அத்துனை மாவீரர்களும், பிரபுக்களும் தலை குனியும்படி துசிச்சாதனனை பூமியின் வரலாற்றில் மிகப் பெரிய பாவம் செய்ய யார் அனுமதித்தார்கள்? பூமியில் பிறந்த மிகப் பெரிய ஆண்கள் நிறைந்த நீதிமன்றம் ஒரு பெண்ணுக்கு எப்படி இது போன்ற ஒரு அநீதியை வழங்க முடியும்? ஹே காந்தரிபுத்ரா (காந்தரியின் மகன்), அவர்கள் அனைவரும் தங்கள் கர்மா, தோல்வி, மற்றும் மரணம் ஆகியவற்றை கிருபையுடனும், க்ஷத்திரிய (போர்வீரர்) தர்மத்துடனும் தழுவினர் (குரு துரோணர் க்ஷத்திரியராக இல்லாவிட்டாலும்; அவர்கள் வாழ்நாளில் க்ஷத்திரிய தர்மத்தை கடைபிடித்தவர்). இது உங்கள் சொந்த கர்மாவின் விளைவாக நிகழும் என்பதையும் நீங்கள் புரிந்து கொள்ளுங்கள்; அந்த தர்மத்தை தழுவுங்கள், இது உங்கள் கடைசி பயணத்தில் உங்களுக்கு உதவும். ஸ்ரீ கிருஷ்னரின் இந்த வார்தைகளை கேட்ட பாண்டவர்களும் வெட்கி தலை குனிந்தனர் - ஏனென்றால் அன்று அந்த சபையில் இவர்களும் இருந்தனர் - அப்படி அவமானப்பட்ட பெண் வேறு யாருமல்ல இந்த ஐவரின் மனைவி திரௌபதியே ஆவார். அவளது அவமானத்தில் கௌரவர்களை விட இவர்கள் ஐவரின் பங்கு மிக அதிகம் என்பதை அனைவரும் அறிந்திருந்தனர்.
துரியோதனன் பதில் அளிக்க விரும்பினார், ஆனால் கிருஷ்ணர் அவருக்கு இடம் கொடாது தொடர்கிறார்- "குரு குலத்தின் மிகப் பெரிய ராஜா, அபிமன்யுவைக் கொன்றது போல், போர் மற்றும் அதனுடன் தொடர்புடைய தர்மம் குறித்து நாம் வாதிடாமல் இருப்பது நல்லது - நம் நினைவில் புதியதாய் இருக்கும் அர்ஜுனனின் மகன் அபிமன்யு சக்ரவ்யூஹத்தில் வீழ்த்தப்பட்டது மனிதகுல வரலாற்றில் ஒரு கொடூரமான செயலாக கருதப்படும்; அதற்கு நீங்கள் என்ன சொல்ல விரும்புகிறீர்? ’(சக்ரவியூஹம் என்பது வட்டு வடிவத்தில் இராணுவத்தின் பல அடுக்கு உருவாக்கம் - ஒரு போர் தந்திரங்கள் மிகவும் சிக்கலானதாகவும் வெல்லமுடியாததாகவும் கருதப்படுகிறது - இது பற்றி விவரமாக எழுத வேண்டுமானால் ஐந்து கட்டுரை எழுத வேண்டும், அதை பின்னர் வேறோர் சமயத்தில் பதிவிட முயற்சிக்கிறேன்).
துரியோதனன் தன் உடலை சற்று கீழே இழுத்து, தலையை மரத்தின் உதவியுடன் முதுகை தரையில் வைத்து இப்போது ஓய்வெடுக்கிறான். அவர் பேசுவதற்கான அனைத்து வலிமையையும் சேகரிக்கிறார், ஆனால் அவரால் முடியவில்லை; அதிகப்படியான இரத்த இழப்பு காரணமாக அவரால் முடியவில்லை. அவரது அனைத்து முயற்சிகளிலும் அவரது வலது கை நகர்வுகள், இரத்தத்தில் தெளிப்பதன் மூலம் காற்றில் உயர்கின்றன. அவர் அனைவருக்கும் 3 விரல்களைக் காட்டுகிறார். பாண்டவர்களில் ஒவ்வொருவரும் - பீமா, அர்ஜுனா, நகுல், சஹாதேவா, மற்றும் தரம்ராஜ் யுதிஷ்டிரர் ஆகியோர் கிருஷ்ணரின் மூன்று கூற்றுகளையும் மறுக்க முயற்சிக்கிறார்கள் என்று நினைக்கிறார்கள். அர்ஜுனன் துரியோதனனை ஆறுதல்படுத்த முடியும் என்ற எதிர்பார்ப்பில் யுதிஷ்டிரனைப் பார்க்கிறான், ஆனால் துரியோதனனிடமிருந்தும், கிருஷ்ணரின் வந்த சொற்கள், யுதிஷ்டிராவால் மேலும் ஒரு வார்த்தை கூட சொல்ல முடியாது கட்டிப்போட்டுவிட்டன. அர்ஜுனன் துரியோதனனைப் பார்த்து, ‘ஹே அண்ணா, துரியோதனா, கேசவன் உண்மையை சொல்கிறான், அதை ஏற்றுக்கொண்டு, உங்கள் கடைசி மூச்சின் போது நிம்மதியாக இருங்கள்" என்று கூறுகிறார்.
துரியோதனன் கோபத்துடன் கண்களில் கண்ணீருடன் அவனைப் பார்க்கிறான். பகவான் கிருஷ்ணர் அர்ஜுனனின் தோளில் கை வைத்து, ‘பார்த், கௌரவர்களின் மூத்தவரான துரியோதனன் என்னை மறுக்கவில்லை; அவர் தனது வாழ்க்கையில் அவர் செய்திருக்கக்கூடிய அல்லது தவிர்த்திருக்கக்கூடிய மூன்று விஷயங்களை அவர் சுட்டிக்காட்டுகிறார், இது உங்களுக்கு எதிரான போரில் வெற்றிபெற அவரை அனுமதித்திருக்கும் என்று அவர் நம்புகிறார். நான் சொல்வது சரி தானே திரிதராஷ்ட்ர புத்ரா (த்ரிதராஷ்டிரனின் மகன்)? ’என்று கிருஷ்ணர் துரியோதனனிடம் கேட்கிறார். துரியோதனன் ஒரு பெருமூச்சுடன் தலையசைக்கிறான், அவன் கை தன் சொந்த ரத்தத்தால் மூடப்பட்டிருக்கும் தரையில் விழுகிறது.
துரியோதனன் ஒரு பெருமூச்சுடன் தலையசைக்கிறான், வெட்டுண்ட மரம் போல், அவனது கை, தன் சொந்த ரத்தத்தால் மூடப்பட்டிருக்கும் தரையில் விழுகிறது. மண்ணோடு குருதி கலந்த அந்த இரத்த சேறு தெறிக்கிறது.
வ்யாஸ பாரதத்தில் இந்த மூன்று விரல்களை அவர் உயர்த்தி காண்பிப்பது மட்டுமே உள்ளது. ஆனால அதற்கான விளக்கங்கள் பலவாறு பல்வேறு நிபுணர்களால் அவரவர் மனோபாவத்திற்கேற்ப சொல்லப்படுகிறது.
பாண்டவர்கள் வியப்பில் பகவான் கிருஷ்ணரைப் பார்த்தனர். அவர் தனது ஆள்காட்டி விரலை உயர்த்தி எண்ணுவதைப் போல சிரித்துக் கொண்டே கூறுகிறார் - " ஒன்று, நீங்கள் அனைவரும் 13 ஆண்டுகளாக நாடுகடத்தப்பட்டபோது ஹஸ்தினாபூரைச் சுற்றி ஒரு கோட்டையும் சுவரும் கட்டியிருந்தால்; போரைத் தவிர்த்திருக்க முடியும். ஹஸ்தினாபூர் என்றென்றும் அணுக முடியாததாகவும், வெல்ல முடியாததாகவும் இருந்திருக்கும்"
பாண்டவர்கள் துரியோதனனைப் பார்க்கிறார்கள்; அவர் மிகுந்த வேதனையுடன் அர்ஜுனனை இந்த முறை வலியுடன் திரும்பிப் பார்க்கிறார். கிருஷ்ணா தொடர்கிறார் "இரண்டாவதாக விதுரரை போரில் கௌரவர்களின் பக்கம் இல்லாததை சமாதானப்படுத்துகிறார். தரம்ராஜர் என்று கருதப்படும் - சத்தியத்தின் அதிபதியும் புத்திசாலி மனிதனும் ஆனா விதுரர் கௌரவர் பக்கம் இருந்திருந்தால் எனது உத்திகளை எதிர்கொள்வதில் அவர் துரியோதனனுக்கு உதவியிருக்க முடியும். துரியோதனனின் கூற்றுப்படி, விதுரர் போரில் துர்யோதனது ஆலோசகராக இருந்திருந்தால், அவர் எனது தந்திரோபாயங்களை தவிடுபொடியாக்கியிருக்க முடியும். (போருக்குப் பிந்தைய நாட்களில் விதுரர் பாண்டவர்களின் இராஜ்ஜியத்தில் தர்மம் மற்றும் அறம் செழிக்க வேண்டி அவர்களது பிரதமராக நியமிக்கப்பட்டார்).
விதுரர் துரியோதனனை ஆதரித்தால், முடிவு வேறுபட்டிருக்கும் என்று யுதிஷ்டிரர் நம்பினார். அதிருப்தி அடைந்த அர்ஜுனன் கிருஷ்ணரிடம் 'ஹே கேசவா, நான் உன்னை' பர்ப்ரஹ்மா '(நித்திய கடவுள்) என்று நம்பினேன், விதுரர் கௌரவர்களின் பக்கம் இருந்து போரிட்டிருந்தாலும், நீ எங்களை வெற்றி பெற செய்திருப்பாய் என நான் பரிபூரணமாக நம்புகிறேன். நான் சரியாக சொன்னேனா நண்பரே?"
இதை கேட்ட பகவான் கிருஷ்ணர் சிரித்துக் கொண்டே கூறுகிறார்,‘ மூன்றாவது துரோணரின் துரமரணத்திற்கு பின் அவரது மகனான அஸ்வத்தாமாவை விடுத்து தனது நண்பனான கர்ணனை படைத்தளபதி ஆக்கியது...."
இந்த மூன்று தவறுகளை செய்யாதிருந்தால், தான் வெற்றி பெற்றிருக்க முடியும் என்று துர்யோதன் நம்புகிறார்.. அல்லவே துரியோதனா ...." என்று ஸ்ரீ கிருஷ்ணர் கேட்டார்.
துரியோதனனுடன் போரிட்டு பலத்த காயங்களுடன் அடிபட்டு, சோர்வாக உட்கார்திருந்த பீமன், இந்த உரையாடலை எல்லாம் கேட்டு ஏதோ சொல்வதற்காக எழ முயற்சிக்கிறார். அவரால் அது முடியவில்லை. ஸஹதேவன் அவருக்கு உதவ முன் வருகிறார். தனது காயங்களுக்கு அஞ்சனம் பூசும் சேவகனை விலக்கி விட்டு பீமன், கிருஷ்ணரை கேலி செய்யும் சிரிப்புடன் பார்க்கிறார் - ‘உண்மையாகவா கேசவா; நான் இந்த கௌரவர்களை எனது வெறும் கரங்களால் மற்றும் எனது கதாயுதத்தினால் பிளந்து, பிசைந்து, கொடூரமான முறையில் கொன்று குவித்திருக்கிறேன். அர்ஜுனன் பீஷ்மனையும் கர்ணனையும் மற்றும் பூமியில் பிறந்த இன்ன பிற மிகப் பெரிய வீரர்களைக் கொன்றான். 11 அக்ஷ்வுஹினி எண்ணிக்கை கொண்ட (55 லக்ஷம் காலாட்படை, ரதங்கள், புரவிகள், யானைகள்) அந்த சேனையை மாத்திரம் 5 என்ற எண்ணிக்கைக்கு கொண்டு வந்துள்ளோம். இந்த நிலையில் துரோணனின் மகன் - அஸ்வதாமா இப்போது என்ன வித்தியாசத்தை ஏற்படுத்தியிருக்க முடியும்?" பீமன் மிகவும் சோர்வடைந்து காயமடைந்து தன் முழு பலத்தினாலும் கர்ஜிக்கிறார்‘ ஆனால் அவரால் அது முடியவில்லை. இந்த போரில் துர்யோதன் வென்றிருக்க முடியாது என்பதை அவருக்குக் நிரூபிப்பதற்கு துரியோதனனுக்கு முன்னால் அஸ்வத்தாமனை கண்டுபிடித்து முடிக்கிறேன். துர்யோதனின் புறப்பட்ட ஆத்மா இந்த போரை அவர் ஒருபோதும் வென்றிருக்க முடியாது என்று உறுதியாக நம்பிய பின்பு செல்லட்டும்..."
துரியோதனன் கண்களைத் திறந்து, கோபத்தில் பீமாவைப் பார்த்து, பின்னர் கிருஷ்ணரை நோக்கி அவதூறாகப் பார்க்கிறான். கிருஷ்ணர் தனது அமைதியான புன்னகையுடன் துரியோதனனைப் பார்க்கிறார், ஏனெனில் இருவருக்கும் பீமின் பிடிவாதமான அறியாமை மற்றும் அவரது அறிவிலித்தன்மை பற்றி பரிச்சயம் அதிகம். இருவரும் இது குறித்து ஒருவருக்கொருவர் கண்கள் மூலமாகவே வசனங்களை பரிமாறிக்கொண்டிருக்கிறார்கள்.
கிருஷ்ணருக்கு மிக நெருக்கமான மற்றும் மிகவும் அன்பான அர்ஜுன் அவரை குழப்பத்துடன் பார்க்கிறார். அர்ஜுனனை எப்போதும் தனது அறிவால் வழிநடத்திய கிருஷ்ணர் கூறுகிறார் ‘ஹே இந்திரபுத்ரா (இந்திரனின் மகன்), சிவனை மகிழ்விக்க துரோணர் ஒரு கடுமையான தவத்தை செய்தார். அஸ்வத்தாமா என்பது க்ரோத் (கோபம்), காமா (காதல்), ருத்ரா (அழிவு) மற்றும் யமா (மரணம்) ஆகியவற்றிலிருந்து பிறந்த ஒரு ருத்ரனின் (சிவனின் வடிவங்களும் பின்பற்றுபவர்களும்) வடிவம். இந்த போரில் ருத்ரா எனது இருப்பை எதிர்கொண்டிருப்பார் என்று துரியோதனன் நம்புகிறார்.
இதை கேட்டு கவலைப்பட்ட தொனியில் யுதிஷ்டிரர் கூறுகிறார்‘ "அஸ்வத்தாமா இன்னும் உயிருடன் இருக்கிறார், அவர் எங்கே இருக்கிறார் என்பது நமக்குத் தெரியாது. ஹே வசுதேவ்நந்தன் (வசுதேவின் மகன்), துரியோதனனின் இந்த நம்பிக்கை சரியாக இருந்தால், அஸ்வத்தாமன் உயிருடன் இருக்கும் போது போர் முடிந்துவிட்டது, அமைதியாக திரும்பி விட்டது என்று எவ்வாறு இருக்க முடியும்"
துரியோதனன் மிகுந்த வேதனையுடன் புன்னகைத்து கண்களை மூடிக்கொள்கிறார். கிருஷ்ணர் யுதிஷ்டிர தோளில் கை வைத்து அவரை அமைதிப்படுத்தினார், இப்போது துரியோதனன் தனது கடைசி நேரத்தில் தனியாக இருக்கட்டும் என்று கண்களால் கூறியவாறு அவரை திரும்பி செல்ல வழிநடத்துகிறார். பீமனால் எழுந்திருக்க முடியாத நிலையில், ஸஹதேவனும் நகுலனும் அவருக்கு தோள் கொடுக்க முன்வந்தனர். பீமனை அவர்கள் இருவரும் மெல்ல வழி நடத்தி அர்ஜுனின் ரத்தத்தில் அமரச்செய்தனர். அர்ஜுனும் தனது காண்டீவத்தை எடுத்துக்கொண்டு நடந்தார்.
யுதிஷ்டிரர் துரியோதனனை பார்த்தார். அவர் ரத்தத்திலும் சதை பிண்டங்களாலும் மண்ணாலும் ஆன சேற்றில், பலத்த காயங்களுடன் வலியை சகிக்க முடியாது, ஆனால் அஸ்வத்தாமன் வரவை நோக்கி உயிரை கையில் பிடித்தவாறு இருக்கிறார். யுதிஷ்த்திரின் கண்களில் கண்ணீர் வருகிறது. அவர் அங்கு சுற்றி நோட்டமிடுகிறார், ஏரி மற்றும் காட்டின் பகுதி அது. இன்னும் சிறு மணித்துளிகளில் கழுதை புலியும், நரிகளும் துர்யோதன் என்கிற மாமிச மலையை விருந்துண்ண வந்து அவரது உடலை சின்னாபின்னமாக்கப் போகின்றன. மேலே பருந்தும் கழுகும் அந்த மாமிச மலையின் ஒரு பகுதிக்கு சண்டை போட வட்டமிட்டுக் கொண்டிருக்கின்றன. தனது தமையனுக்கு இப்படி ஒரு இறுதி வருவதை அவர் ஒரு போதும் விரும்பவில்லை. அவருக்கு உதவவும் அவருக்கு சிகிச்சை அளிக்கவும் விரும்பினார். அநேகமாக அவரை மீண்டும் உயிர்ப்பிக்க ஒரு வாய்ப்பு இருந்தது. ஆனால் துரியோதனன் ஒருபோதும் ஒப்புக்கொள்ள மாட்டார் என்பது யுதிஷ்டிரனுக்குத் தெரியும். அவரது கண்களில் கண்ணீர் உருண்டது, அவரது கால்கள் பலவீனமடைகின்றன "நான் என்ன செய்தேன்; நான் என் தந்தை த்ரிதராஷ்டிரரிடம் என்ன சொல்வேன். அம்மா காந்தாரியை நான் எப்படி எதிர்கொள்ள முடியும். அவர் மீதும் தடுமாறி விழ இருக்கையில், அர்ஜுனா அவரைப் பிடித்தபடி அவரை நிற்க வைத்தார்.
கிருஷ்ணர் அர்ஜுனனுக்கு யுதிஷ்டிரரைப் பிடிக்க உதவினார் - "யுதிஷ்டிரே அமைதிப்படுத்துங்கள். உங்கள் வருத்தத்தை நான் புரிந்துகொள்கிறேன், ஆனால் இப்போது தனிப்பட்ட துக்கத்திற்கான நேரம் அல்ல. நீங்கள் மன்னராக நடந்து க்ஷத்திரிய தர்மத்தைத் தழுவ வேண்டும். யுத்த தியாகங்களுக்குப் பிறகு மிகுந்த துயரத்தின் இந்த நேரத்தில் உங்களைப் பார்க்கும் பலர் உள்ளனர். ராஜ்யம் முழுவதையும் நீங்கள் பிடித்துக் கொள்ள வேண்டும், அவர்களை ஆறுதல்படுத்த வேண்டும், அவர்களை பலப்படுத்த வேண்டும், உண்மை, தர்மம், செழிப்பு மற்றும் நம்பிக்கையின் எதிர்காலத்தை அவர்களுக்குக் காட்ட வேண்டும் என்பதால் இந்த நேரத்தில் நீங்கள் பலவீனமாக இருக்க முடியாது"
யுதிஷ்டிரர் தனது மனதை தேத்தி பலத்தை வரவழைத்தார், தானே ஸ்வயமாக எழுந்து நின்றார். கையை கூப்பி துரியோதனனிடம் தலை குனிந்து ‘நீர் அமைதியாக இரும். என் தம்பியே, என்று மனதிற்குள் சொல்லிக்கொண்டார். கண்ணீர் உருண்டது. அர்ஜுனன், நகுலா, சஹாதேவ் ஆகியோர் யுதிஷ்டிரரைப் பின்பற்றினர். கிருஷ்ணர் அவர்களை தங்கள் ரதங்களுக்கு அழைத்துச் செல்கிறார். பகவான் கிருஷ்ணருடன் பாண்டவர்கள் வெளியேறும்போது; குரு ராஜா துர்யோதன் மண், குருதி, சதைபிண்டங்களாலான அந்த சேற்றில் இன்னும் அமர்திருந்தார். மேலே வட்டிமிடும் பருந்துகளின் ஓசையும், எங்கோ தூரத்தில் நரிகள் ஊளையிடும் ஓசையும் துர்யோதனை கொஞ்சம் கூட வாதம் செய்யவில்லை. அவர் அதே கம்பீரத்துடன் அஸ்வத்தாமாவின் வரவை நோக்கி ரத்தம் வழியும் வாயுடன் அமர்ந்திருந்தார்.....
